Mikoła Butoma

Mikałaj Uładzimiravič Butoma
1905–1983 hh. Biełaruski carkoŭny kampazitar, rehent.

1905
9 maja naradziŭsia ŭ h. Homiel u siamji Uładzimira Piatroviča Butomy, vypusknika Mahiloŭskaj duchoŭnaj siеminaryi.

1907
Baćka byŭ rukapałožany ŭ śviaščenny san da Praabraženskaj carkvy Homiela.

1910-ja hady
Atrymaŭ adukacyju ŭ homielskaj himnazii. Z dziacinstva ŭdzielničaŭ u carkoŭnym nabaženstvie: śpiavaŭ i čytaŭ na klirasie, paźniej samastojna kiravaŭ carkoŭnym chorom. U Praabraženskaj carkvie prahučali jaho pieršyja muzyčnyja tvory. Na farmiravańnie MB jak muzyki paŭpłyvała tradycyja ruskaha carkoŭnaha charavoha mastactva pačatku XX stahoddzia, tvorčaść Alaksandra Archanhielskaha, Paŭła Časnakova, Alaksandra Hrečaninava, a taksama šmatlikija notnyja vydańni taho času. Padtrymku maładomu muzyku akazvała kniahinia Iryna Ivanaŭna Paskievič.

1920-ja hady
Vučyŭsia ŭ čyhunačnym technikumie, adnak byŭ vyklučany praz pachodžańnie z siamji śviatara. Paźniej sprabavaŭ atrymać vyšejšuju adukacyju ŭ handlovym instytucie. Mieŭ zdolnaści da matematyki, pisaŭ vieršy, mieŭ kalihrafičny pоčyrk i samastojna afarmlaŭ rukapisnyja muzyčnyja zborniki małunkami.

1925
Napisaŭ pieršyja značnyja muzyčnyja tvory. Pačaŭ aktyŭna zajmacca kampazitarskaj dziejnaściu ŭ halinie carkoŭnaj muzyki. U hety peryjad supracoŭničaŭ z biełaruskim kampazitaram A. J. Turankoŭym, jakoha ličać adnym z zasnavalnikaŭ biełaruskaj masavaj pieśni, choru i ramansa. MB rozhladaŭsia jak jaho adorany vučań.

1927
Baćka kampazitara, pratajereі Uładzimir Butoma, byŭ aryštavany paśla adprau lenia panichidy pa imperataru Mikalaju II i adpraŭleny ŭ ssyłku terminam na šeść hadoŭ. Nieŭzabavie Praabraženskaja carkva była zakrytaja. Da hetaha času MB ŭžo byŭ žanaty i, bajučysia aryštu, pierajechaŭ u Dobruš, dzie staŭ rehentam carkoŭnaha choru.

1928
U Dobrušy naradžajecca dačka Valancina. Papiaredžany ab mahčymym aryštsie pa danosu miascovych kamsamolskich aktyvistaŭ, Butoma razam z siamjoj viartajecca ŭ Homiel. Uzimku pracavaŭ u bryhadzie pa raščystcy čyhunačnych šlachoŭ ad śniеhu. Paźniej uładkavaŭsia buchhałtaram na čyhunku i prapracavaŭ buchhałtaram usio žyccio. Vyhadavaŭ dvaich dziaciej — dačku Valancinu i syna Uładzimira.

1930-ja hady
Da 1929 hodu ŭ Homieli byli zakrytyja ŭsie pravasłaŭnyja chramy. Z 1933 hodu ŭzmacniliśia represii suprać duchavienstva i viernikaŭ. Niahledziačy na heta praciahvaŭ pisać carkoŭnuju muzyku.
U 1934 hodzie baćka MB viartajecca ŭ Homiel z ssyłki, adnak u žniŭni 1937 hodu jon byŭ znoŭ aryštavany razam z inšymi homielskimi śviaščennasłužyciełami. 1 listapada byŭ raspaĺaŭ pad Homielem. Baćka byŭ ideałam dla MB i adyhraŭ značnuju rolu ŭ vychavańni syna.

1941–1945
Padčas Vialikaj Ajčynnaj vajny paśla adkryćcia chramaŭ u akupavanym Homieli adnaviłasia carkoŭnaje žyccio. MB praciahvaŭ zajmacca carkoŭnaj muzykaj.

Paśla 1945 hodu
Staŭ rehentam choru Pietrapaŭłaŭskaha sabora Homiela. Paśla zakryćcia sabora kiravaŭ chorom Mikolskaj carkvy. Zajmaŭsia adnaŭleńniem rukapisaŭ, paškodžanych u hady vajny.

1950–1960-ja hady
Peryjad najvyšejšaj tvorčaj aktyŭnaści kampazitara.
Stvaryŭ asnoŭnyja tvory carkoŭnaha repertuaru: liturhii, uśianočnyja, traparý i kandaki, śpievy viančańnia, zapryčasnyja i bolš za 20 charavych kancertaŭ.
Usiaho napisaŭ kala 300 tvoraŭ carkoŭnaj muzyki.
Poŭnaje sabrańnie svaich tvoraŭ MB razmieściŭ u dziesiaci zbornikach, a mienavita: «Uśianočnaje tryvańnie» (101 tvor), «Liturhija» (116), Kancerty (19), «Irmasy niadzielnyja» (14), «Irmasy śviatočnyja» (40), «Strasny tydzień» (39), «Śpievy vialikich śviataŭ» (205), «Śpievy Akafistaŭ» (55), «Śpievy Liturhii Ranejaśviačonych daroŭ i Pasii» (36).
U aŭtarskim rukapisie zbornika carkoŭnych śpievaŭ «Uśianočnaje tryvańnie № 4», MB pišā:

«Kampazicyі hetaha zbornika napisany z ulikam patreb i praktyčnych mahčymaściej charavych kalektyvaŭ ciapierašniaha času. Harmanizacyja ŭsich prapanavanych mnoju śpievaŭ prostaja i dastupnaja niavialikim charavym kalektyvam».

Jaho tvory atrymali raspaŭsiudžvańnie ŭ chramach Homiela i Homielskaj voblaści, a taksama ŭ Bransku, Sankt-Pieciarburhu, Kijevie, Čarnihavie, Minsku, Barnaule, Łucku, Paŭłaŭsku i inšych haradach.
Padtrymliваŭ pierapisku z rehentami i carkoŭnymi muzykami Biełarusi, Rasiei, Ukrainy i Kazachstana, rassyłaŭ ułasnyja tvory i pisaŭ muzyku pa zakazach carkoŭnych charoŭ. Muzyčny styl charaktaryzujecca malitoŭnaściu, mieładyčnaściu, kłasičnaj harmanizacyjaj i praktyčnaj dastupnaściu dla niavialikich carkoŭnych kalektyvaŭ.

Da 1965
U volny ad asnoŭnaj pracy čas, jon 18 hadoŭ vykonvaŭ abaviazki rehenta carkoŭnaha choru ŭ Homielskim sabory śviatych Piatra i Paŭła i ŭ chramie śviacicieli Mikałaja.

1970–1980-ja hady
Niahledziačy na paharšeńnie zdaroŭja i ciažkaje zachvorvańnie noh, praciahvaŭ pierapisvać i afarmlać partytury. Jaho poznija rukapisy zachoŭvali akuratnaść i kalihrafičnuju jakaść.

1983
26 kastryčnika pamior u Homieli.

Talent MB byŭ šmatahranny: jon mieŭ vydatnyja viedy ŭ matematycy, sačyniaŭ vieršy, mieŭ pryhožy poчyrk. Jaho rukapisnyja tvory ŭpryhožany ŭłasnymi małunkami.

Tytulny list rukapisnaha notnaha zbornika N. V. Butomy z podpisam aŭtara. Stupiеni. – 2004. – № 1. – S. 21.

Mikałaj Uładzimiravič Butoma ličycca adnym z najbujniejšych biełaruskich kampazitaraŭ pravasłaŭnaj carkoŭnaj muzyki XX stahoddzia.
Jon stvaryŭ ułasny korpus bohasłužbovaha repertuaru, jaki akazaŭ značny ŭpłyŭ na carkoŭna-pieŭčuju tradycyju Biełarusi i inšych rehijonaŭ Uschodniej Eŭropy.
Mikałaj Butoma staić u adnym šerahu z inšymi znakamitymi dyryžorami i kampazitarami, jakija ŭźniali relihijnuju muzyku na novy ŭzrovień.