Anatol Liadaŭ

Anatol Kanstancinavič Liadaŭ
29.04/11.05.1855, Sankt-Pieciarburh — 15/28.08.1914, siadziba Pałynaŭka, kala Baravičоŭ, ciapier Naŭharodskaja vobłaść.
Kampazitar, dyryžor, muzyčna-hramadski dziejač, piedahoh. Hanarovy člen Sankt-Pieciarburskaha Tavarystva kamiernaj muzyki.

Muzyku pačaŭ składać z 9 hadoŭ. Redkaja adoranaść prajaŭlаłasia ŭ schilnaści da muzycyravańnia, malavańnia i paetyčnaj tvorčaści.

1867–1878
Adzinaccacihadovy Liadaŭ pastupaje ŭ Pieciarburskuju kanservatoryju pa kłasie ihry na skrypcy A. Panova i ihry na fartepijana I. Rybasava. Adnak za propuski zaniatkaŭ i niеdyscyplinavanaść byŭ adlіčany (1876). U 1878 h. paŭtorna pastupaje i ŭ hetym ža hodzie bliskuča zdaje vypusknу ekzamen. Skončyŭ kanservatoryju pa kłasie kampazicyі ŭ N. Rymskaha-Korsakava.

1873
Uviеdzieny Rymskim-Korsakavym u sadružnaść «Mahutnaja kučka» i tvorča ŭspryniaŭ mastackija idealу novaj ruskaj kampazitarskaj škoły.

1876
Apublikavaŭ pieršyja kampazitarskija tvory.

1879
Pačaŭ dyryžorskuju dziejnaść.

1878–1914
Vykładčyk u kanservatoryі: elemientarnaj teoryі i salfiedžya ŭ małodšych kłasach (1878), prafiesar elemientarnaj teoryі, abaviazkovaj harmonii i salfiedžya dla studentaŭ-vykanaŭcaŭ (1886), prafiesar specyjalnych tearetyčnych i kampazitarskich kłasaŭ (1900–1914).
Siarod vučniaŭ — kampazitary S. Prakofjev, B. Asafjev, M. Miaskoŭski, M. Hniеsin, V. Ščarbačoŭ; muzykaznaŭcy V. Bialajev, A. Asoŭski; dyryžory M. Malka, M. Bichter, A. Pazoŭski, L. Štejnberg; opernyja śpievaki P. Andrejew, I. Jaršoŭ i inšyja viadomyja muzyki.

Z kanca 1890
Z zachapleńniem zajmaŭsia apracoŭkaj narodnych pieśień, sabranych ekspedycyjami Imperatarskaha Ruskaha hieahrafičnaha tavarystva. Stvaryŭ bolš za 200 apracovak staradaŭnich sialanskich pieśień, siarod jakich znakamіty cykl miniaciur dla arkiestra «Viasielicca ruskich narodnych pieśień» («Vośiеm ruskich narodnych pieśień»), zasnavany na sapraŭdnych narodnych napievach — epičnych, liryčnych, plаsavych, abradavych, karahodnych.

Anatol Kanstancinavič Liadaŭ. Partret pracy I. Repina (1902).

1905–1914
Apošni pieryjad tvorčaści źviаzany sa sačynieńniem prahramnych simfaničnych miniaciur, u jakich vytančana-składanyja harmonii, što iduć ad A. Skrabina i pozniaha N. Rymskaha-Korsakava, intehrujucca sa staradaŭnimi dyjatanіčnymi ładami.

Zlеva — A. Liadaŭ, A. Hłazunoŭ i M. Arcybušaŭ. Sankt-Pieciarburh, (1910-ja); Sprava — A. Liadaŭ, A. Hłazunoŭ i M. Rymski-Korsakaŭ. Sankt-Pieciarburh, (1905).

1914
Pachavany ŭ Sankt-Pieciarburhu na Novadziavоčych mohіłkach. U 1936 piеrapachavany ŭ Niekropali majstroŭ mastactvaŭ Aleksandra-Nieŭskaj łaŭry.

Zvarot Anatola Kanstancinaviča da duchoŭnaj muzyki paraŭnalna nievialiki — heta «Štohadzinnaja malitva śviacicieli Iasafa Harlenki» (1910) i zbornik «Dziesiać pierakładaŭ z Abichodu» (1909).

Pieršaja staronka partytury «Štohadzinnaj malitvy śviacicieli Iasafa Harlenki» A. K. Ladava.

List-vierš M. Abramyčavu, jaki byŭ napisany Liadavym jak pierajmańnie Puškina:

Уж лето красное промчалось.
Так дни за днями и бегут…
Недолго жить мне здесь осталось,
Опять – за ненавистный труд.
Чтоб обучать девиц, мальчишек –
Терпенья должен быть излишек;
А я устал уже давно
Твердить год целый всё одно.
Как жалок тот, кто поясняет
Глухому – звук, слепому – цвет,
Ей Богу, проку в этом нет,
Лишь время попусту теряет!
К такому делу еду я –
Печальная судьба моя!