Anatolij Liadow

Anatolij Konstantynowicz Liadow
29.04 / 11.05.1855, Petersburg — 15 / 28.08.1914, majątek Polinowka koło Borowicz, obecnie obwód nowogrodzki.
Kompozytor, dyrygent, działacz muzyczny, pedagog. Członek honorowy Petersburskiego Towarzystwa Muzyki Kameralnej.

Komponować zaczął w wieku 9 lat. Jego rzadka wszechstronność uzdolnień przejawiała się w zamiłowaniu do muzykowania, rysunku i twórczości poetyckiej.

1867–1878
Jedenastoletni Liadow wstępuje do Konserwatorium Petersburskiego w klasie skrzypiec A. Panowa i fortepianu I. Rybasowa. Za opuszczanie zajęć i niezdyscyplinowanie zostaje jednak usunięty (1876). W 1878 r. wstępuje ponownie i w tym samym roku świetnie zdaje egzamin końcowy. Ukończył konserwatorium w klasie kompozycji N. Rimskiego-Korsakowa.

1873
Wprowadzony przez Rimskiego-Korsakowa do kręgu „Potężnej Gromadki”, twórczo przyjął ideały artystyczne nowej rosyjskiej szkoły kompozytorskiej.

1876
Opublikował pierwsze utwory kompozytorskie.

1879
Rozpoczął działalność dyrygencką.

1878–1914
Wykładowca w konserwatorium: teorii elementarnej i solfeżu w klasach młodszych (od 1878), profesor teorii elementarnej, harmonii obowiązkowej i solfeżu dla studentów-wykonawców (od 1886), profesor specjalistycznych klas teoretycznych i kompozytorskich (1900–1914).
Wśród jego uczniów: kompozytorzy S. Prokofiew, B. Asafiew, N. Miaskowski, M. Gniesin, W. Szczerbaczow; muzykolodzy W. Bielajew, A. Osowski; dyrygenci N. Malko, M. Bichter, A. Pazowski, L. Steinberg; śpiewacy operowi P. Andriejew, I. Jerszow i inni znani muzycy.

Od końca lat 1890.
Z pasją zajmował się opracowywaniem pieśni ludowych zebranych przez ekspedycje Cesarskiego Rosyjskiego Towarzystwa Geograficznego. Stworzył ponad 200 opracowań starych pieśni chłopskich, w tym słynny cykl miniatur orkiestrowych Osiem rosyjskich pieśni ludowych, oparty na autentycznych melodiach — epickich, lirycznych, tanecznych, obrzędowych i korowodowych.

Anatolij Konstantynowicz Liadow. Portret pędzla I. Riepina (1902).

1905–1914
Ostatni okres twórczości wiąże się z komponowaniem programowych miniatur symfonicznych, w których wyrafinowane harmonie, wywodzące się od A. Skriabina i późnego N. Rimskiego-Korsakowa, łączą się ze starodawnymi modami diatonicznymi.

Z lewej — A. Liadow, A. Głazunow i N. Arcybuszew. Petersburg, lata 1910.; Z prawej — A. Liadow, A. Głazunow i N. Rimski-Korsakow. Petersburg, 1905.

1914
Pochowany w Petersburgu na Cmentarzu Nowodziewiczym. W 1936 r. ekshumowany i przeniesiony do Nekropolii Mistrzów Sztuki w Ławrze Aleksandra Newskiego.

Sięganie Anatolija Konstantynowicza po muzykę cerkiewną jest stosunkowo skromne — to przede wszystkim Modlitwa godzinowa św. Joazafa Bełgorodzkiego (1910) oraz zbiór Dziesięć opracowań z Obichodu (1909).

Pierwsza strona partytury *Modlitwy godzinowej św. Joazafa Bełgorodzkiego* A. K. Liadowa.

List wierszem do N. Abramyczewa, napisany przez Liadowa w naśladowaniu Puszkina (tekst oryginalny rosyjski):

Уж лето красное промчалось.
Так дни за днями и бегут…
Недолго жить мне здесь осталось,
Опять – за ненавистный труд.
Чтоб обучать девиц, мальчишек –
Терпенья должен быть излишек;
А я устал уже давно
Твердить год целый всё одно.
Как жалок тот, кто поясняет
Глухому – звук, слепому – цвет,
Ей Богу, проку в этом нет,
Лишь время попусту теряет!
К такому делу еду я –
Печальная судьба моя!