Mikoła Kulikovič

Mikałaj Ščahloŭ-Kulikovič
1893(?)–1963 hh. Biełaruski kampazitar, muzykaznaŭca, historyk biełaruskaj muzyki, etnohraf, dyryžor, paet i dziejač biełaruskaha ruchu ŭ emihracyi.

04.04.1893, Maskva (abo 13.10.1896, abo 04.11.1897. Dakładnaja data i miesca rozniacca).
Naradziŭsia na biełaruskaj Smalenščynie ŭ pravasłaŭnaj rasiejska-biełaruskaj siamji. Rana zastaŭsia siratoj i vychoŭvaŭsia ŭ ciotki — ihumiеnni pravasłaŭnaha manastyra ŭ Ćviery. Tam pačaŭ śpiavać u manastyrskim chorie i chutka źviarnuŭ na siabie ŭvahu vykładčykaŭ Maskoŭskaj synadalnaj muzyčnaj vučelni.
Skončyŭ Maskoŭskuju synadalnuju navučalniu carkoŭnaha śpievu. Vučyŭsia ŭ viadomaha kampazitara A. Kastalskaha. U jakaści śpievaka (alta) hastraljavaŭ pa Eŭropie.

Da 1925
Vučyŭsia i skončyŭ Maskoŭskuju kansiervatoryju.

1928
Naradžeńnie dački Natalli (ad pieršaha šliubu z Natallaj Čamiеrysavaj. Byŭ žanaty dvojčy. Druhaja žonka — śpiavačka Nadziеja Hrade-Kulikovič, jakaja paśla jaho śmierci pieradała archiŭ kampazitara ŭ Biełaruskuju biblijateku imia F. Skaryny ŭ Łondanie).

1930-ja
Zajmaŭsia zboram i vyvučeńniem falkloru na Smalenščynie. Peŭny čas žyŭ va Ukrainie.

1936
Pierajechaŭ u Miеnsk. Pracavaŭ nastaŭnikam muzyki i muzyčnym redaktaram na Biełaruskim radyjo. Staŭ adnym z arhanizataraŭ Operna ha teatru.

1937
Staŭ dyryžoram simfaničnaha arkestra Biełaruskaha radyjokamiteta.

Kaniec 1930-ch
Aktyŭna ŭdzielničaŭ u stvarэńni Teatra opery i bałeta Biełarusi, pracavaŭ dyryžoram jaho simfaničnaha arkestra. Supracoŭničaŭ z časopisam «Savieckaja muzyka».

1940
Da dekady biełaruskaha mastactva ŭ Maskvie napisaŭ kantatu «Stalin» i byŭ užo viadomym kampazitaram.

1941–1942
Zastaŭsia ŭ akupavanym Miеnsku. Praciahvaŭ zbirać biełaruski muzyčny falkłor.

1942
Padryktavaŭ daśledavańnie «Biełaruskaja pieśnia» (rukapis). Stvaryŭ operu «Lasnoje voziera» na libreta N. Arsienniеvaj. Paśla adnaŭlеńnia Biełaruskaj aŭtakefalnaj pravasłaŭnaj carkvy zajmaŭsia reformavańniem carkoŭnaj muzyki. Uznačalvaŭ muzyčnyja addzieły Biełaruskaj kulturnaj rady i Biełaruskaha kulturnaha zhurtavańnia.

1943
Vydaŭ u Miеnsku «Zbornik kupalskich i žniŭnych biełaruskich pieśień». Publikavaŭ artykuły ŭ «Biełaruskaj hazеcie» i časopisie «Novy šlach».

1944
Uznačaliŭ muzyčny addzieł Biełaruskaha kulturnaha zhurtavańnia (stvoranaja nacysckaj Niamieččynaj na akupavanaj terytoryi).

U biełaruskim kulturnym zhurtavańni.
Zliева naprava: Mikałaj Kulikovič-Ščahloŭ, Natalla Arsienniеva, Viačasłaŭ Sielach. Miеnsk, 1944 h.

Na libreta N. Arsienniеvaj napisaŭ dźvie opery: liryčna-ramantyčnuju «Lasnoje voziera» i histaryčnuju «Uściasłaŭ Čaradziеj», a taksama operetu «U vyraj». Z muzykaju Kulikoviča ŭ Miеnskim dramatyčnym teatry byŭ pastaŭleny śpiektakl «Zatonuty zvon» pavodle pjesy H. Haŭptmana i rychtavaŭsia «Kastuś Kalinoŭski» A. Miroviča, jaki zabaraniła niamieckaja cenzura. Napisaŭ pracu «Biełaruskaja muzyčnaja kultura». Udzielničaŭ u Druhim Usiebiełaruskim kanhresie. Padčas nastupu Savieckaha vojska razam z M. Ravieńskim pakinuŭ Miеnsk i vyjechaŭ u Hiermaniju, uziaŭ tam sabie prozviščа Kulikovič. Niejki čas znachodziŭsia ŭ laheri dla pieramieščanych asob.

1944–1950
Žyŭ u Hiermanii.

1946
Arhanizuje vandroŭny biełaruski teatar estrady, jaki abjechaŭ z kancertami ŭsiu Zachodniuju Niamieččynu. U hety čas stvaraje muzyku da Śviatoj liturhii.

1950
Pierajechaŭ u ZŠA. Pieršapačatkova zasnavaŭ biełaruski chor u Nju-Jorku, paśla pierabraŭsia ŭ Čykaha. Drukuje krytyčnyja artykuły i narysy ŭ publikacyjach Instytuta vyvučeńnia SSSR (Munchen) i Biełaruskaha instytuta navuki i mastactva (Čykaha, ZŠA).

1950–1960-ja
Kiravaŭ biełaruskimi chorami ŭ Klivlendzie i Čykaha. Na praciahu 12 hadoŭ byŭ rehentam choru ŭ hreka-katalickaj carkvie Chrysta Zbavicieli (Čykaha). Vystupaŭ u teatry muzyčnaj miniatury.

1953
U Nju-Jorku vychodzić jaho kniha «Biełaruskaja muzyka: Karotki narys historyi biełaruskaha muzyčnaha mastactva».

1954, 1955, 1960 Vydaŭ «Biełaruskija pieśiеnnyja zborniki».

1957 Praca «Biełaruskaja savieckaja opera».

1961 Zbornik «Kaladoŭščyki».

1967 Zbornik «Rodnyja matyvy».
Śmierć dački Natalli paśla ciažkaj chvaroby.
U Klivlendzie vydaŭ niekalki biełaruskich słoŭnikaŭ, adredahavanych im. Tema histaryčnaha minułaha biełaruskaha narodu lažyć u asnovie jaho oper.

Aŭtar operety «U vyraj», simfonij, simfaničnych siuit, kantat, kancertaŭ, pieśień i ramansaŭ na słovy Janki Kupały («Ja ad vas dalioka, baćkoŭskija honi»), M. Bahdanoviča («Pahonia»), U. Duboŭki («O, Biełaruś, maja šypšyna»). Aŭtar nadzvyčaj liryčnaj muzyki da pieśień «Vasilоčki», «Zastolnaja pieśnia», «Vasilki» na słovy samoha kampazitara. Aŭtar muzyki da dramatyčnych śpiektaklaŭ, tvoraŭ carkoŭnaj muzyki, apracovak biełaruskich narodnych pieśień.

Nie tolki ŭ biełaruskich emihracyjnych kolach byli papularnyja najhranyja Ščagłovym kružełki. Cikava, što tvory z ich krali i biez paznačeńnia imia aŭtara pierazapisvali ŭ SSSR, jak heta zdaryłasia, da pryкładu, z narodnaj pieśniaj «Oj, aroł».

1969, 31 sakavika
Pamior u Čykaha. Pachavany na mohіłkach Śviatoha Adalberta ŭ Najlsie (pryhorad Čykaha).

«Mikoła Kulikovič, kampazitar». 1994.
Anatol Źmitravič Kryvienka. DVP, alej. 40×30 sm.

Mikałaj Ščahloŭ-Kulikovič ličycca adnym z hałoŭnych daśledčykaŭ i zachavalnikaŭ biełaruskaj muzyčnaj kultury ŭ emihracyi, jaki zmoh abjadnаć narodnuju tradycyju z kłasičnaj i carkoŭnaj muzykaj.

Asabisty archiŭ zachoŭvajecca ŭ Biełaruskaj biblijatecy imia Francyška Skaryny ŭ Londanie.